Nguyễn Thị Tuyết Nhung

Sổ đỏ cấp năm 1993 nay bị em gái khởi kiện yêu cầu chia thừa kế.

Luật sư tư vấn về trường hợp Sổ đỏ năm 1993 nay bị khởi kiện yêu cầu chia thừa kế và việc đại diện tham gia tố tụng cho người bị tâm thần. Nội dung tư vấn như sau:

Nội dung tư vấn: Vấn đề 1: Ba em bị tâm thần, sổ đỏ tên ba em, giờ các cô em kiện thừa kế thì sao ạ, em đâu biết ý ba em sao đâu mà đại diện, chắc gì ba em cho em đất và cho nhiều ít thế nào, không biết ý ba em sao thì toà sẽ giải quyết sao ạ?

Vấn đề 2: kê khai đất 201/1980 ghi đất hợp tác xã. Nghị định 64/1993 ba em kê tên bà nội em để làm sổ đỏ nhưng họ gạch tên bà nội lấy tên ba em làm sổ đỏ vì họ lấy theo giấy tờ cũ. Trước đó ông nôi cũng cho 1 người lạ ở rồi họ cũng được làm sổ đỏ như ba em. Ông nội em mất năm 1988. Nhưng thực tế đất đó ông bà nội và ba em đã ở trước 1975. Vì ba em giữ bàn thờ và sống chung với ông bà nội nên giờ mấy cô đòi thừa kế phần đất ba em ở, còn đất ông bà nội cho miệng 1 người lạ ở thì không đòi lại được và ông bà nội em không sống với họ không thờ cúng ở đó nên họ ở không sao còn ba em ở thì bị mấy cô đòi thừa kế. Và mấy cô đã lên bưu điện gởi 21 lá đơn đi khắp tỉnh và thị xã. Vậy thì ba em có bị sao không ạ, có phải cắt đất cho mấy cô không ạ. Dạ, em cảm ơn luật sư. Kính chúc luật sư luôn mạnh khỏe!

Trả lời: Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi đến Công ty Luật Minh Gia. Với vấn đề của bạn, chúng tôi xin đưa ra tư vấn như sau:

Thứ nhất, về việc đại diện cho người ba bị tâm thần tham gia tố tụng.

Do ba bạn bị tâm thần nên để xác định người sẽ đại diện cho ba bạn tham gia giải quyết tranh chấp về thừa kế đất đai tại Tòa án, bạn cần yêu cầu Tòa án nơi ba bạn đang cư trú tuyên bố ba bạn là người mất năng lực hành vi dân sự. Trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần, Tòa án sẽ tuyên bố ba bạn mất năng lực hành vi dân sự, khi đó, ba bạn sẽ được giám hộ và người giám hộ của ba bạn sẽ là người đại diện cho ba bạn tham gia tố tụng.

Điều 53 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về Người giám hộ đương nhiên của người mất năng lực hành vi dân sự như sau:

Trường hợp không có người giám hộ theo quy định tại khoản 2 Điều 48 của Bộ luật này thì người giám hộ đương nhiên của người mất năng lực hành vi dân sự được xác định như sau:

1. Trường hợp vợ là người mất năng lực hành vi dân sự thì chồng là người giám hộ; nếu chồng là người mất năng lực hành vi dân sự thì vợ là người giám hộ.

2. Trường hợp cha và mẹ đều mất năng lực hành vi dân sự hoặc một người mất năng lực hành vi dân sự, còn người kia không có đủ điều kiện làm người giám hộ thì người con cả là người giám hộ; nếu người con cả không có đủ điều kiện làm người giám hộ thì người con tiếp theo có đủ điều kiện làm người giám hộ là người giám hộ.

3. Trường hợp người thành niên mất năng lực hành vi dân sự chưa có vợ, chồng, con hoặc có mà vợ, chồng, con đều không có đủ điều kiện làm người giám hộ thì cha, mẹ là người giám hộ.

Theo đó, mẹ bạn sẽ là người giám hộ đương nhiên của ba bạn, nếu mẹ bạn không đủ điều kiện, con cả của ba bạn sẽ là người giám hộ đương nhiên... theo quy định trên. Trường hợp không có người đủ điều kiện để làm người giám hộ đương nhiên, Ủy ban nhân dân xã nơi ba bạn cư trú sẽ cử người giám hộ đại diện cho ba bạn giải quyết tranh chấp trên tại Tòa.

Người giám hộ có các quyền theo quy định tại Điều 58 Bộ luật dân sự 2015, trong đó, người giám hộ có quyền: "c) Đại diện cho người được giám hộ trong việc xác lập, thực hiện giao dịch dân sự và thực hiện các quyền khác theo quy định của pháp luật nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người được giám hộ". Như vậy, nếu bố bạn là người mất năng lực hành vi dân sự thì người giám hộ sẽ đại diện cho bố bạn tham gia tố tụng tại Tòa án nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của bố bạn.

Thứ hai, về việc tranh chấp quyền thừa kế đất đai.

Theo thông tin bạn cung cấp, sổ đỏ hiện nay đang mang tên của bố bạn, vì vậy bố bạn đang là người sử dụng đất hợp pháp được pháp luật công nhận. Tuy nhiên, nếu những người cô có căn cứ chứng minh nguồn gốc đất là của ông nội bạn sử dụng từ trước năm 1975, khi ông nội bạn mất, bố bạn đã tự ý làm thủ tục để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà không có ý kiến của người bà và các cô thì thủ tục cấp sổ đỏ có thể không đúng quy định của pháp luật. Trong trường hợp này, những người cô có căn cứ để yêu cầu chia thừa kế nếu chưa hết thời hiệu khởi kiện.

Về thời hiệu khởi kiện chia thừa kế, Khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: 1. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế...”

Và cụ thể, theo Mục I, Công văn 01/GĐ-TANDTC hướng dẫn: Đối với trường hợp thừa kế mở trước ngày 10-9-1990 thì thời hiệu khởi kiện chia di sản thừa kế là bất động sản được thực hiện theo quy định tại Điều 36 của Pháp lệnh Thừa kế năm 1990 và hướng dẫn tại Nghị quyết số 02/HĐTP ngày 19-10-1990 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của Pháp lệnh Thừa kế, cụ thể là: thời hiệu khởi kiện được tính từ ngày 10-9-1990.

Do ông bạn mất vào năm 1988 nên thời hiệu khởi kiện để yêu cầu chia di sản thừa kế là đất đai sẽ là trong vòng 30 năm tính từ ngày 10/09/1990, tức là hết ngày 10/09/2020. Do đó, nếu các cô bạn cung cấp được căn cứ chứng minh việc cấp Giấy chứng nhận cho ba bạn là không đúng đối tượng, trình tự, thì có thể yêu cầu Tòa án phân chia di sản thừa kế của ông bạn, đồng thời tuyên hủy Giấy chứng nhận đã cấp cho bố bạn.

Trân trọng

Phòng Luật sư tư vấn Đất đai – Công ty Luật Minh Gia.

Đừng lãng phí thời gian vì vướng mắc, hãy để Luật Minh Gia giải quyết vấn đề của bạn!

Tư vấn miễn phí